مراقبه از ديدگاه شيخ نجم الدين كبري
مراقبۀ حق دو گونه است: يكي رعایت موجودات است به نگاهداشت آنها از فساد و فنا. دوم دیدن اوست بنده را در هنگام فرمانبرداری و مخالفت. و مراقبه بنده را سه گونه اعتبار کرده اند: اول ملاحظه ذات حق بر وجهی که آن ملاحظه موجب غفلت از ما سوی باشد. و این ملاحظه از تعظیم حق و ملاحظه قرب او و از تحقرّ نفس خود پیدا شود. دوم ملاحظه اين که حق سبحانه ناظر ظاهر و باطن است، و آنچه از ایشان صادر می شود. و شیخ محیی الدین قدّس سرهّ فرموده که این را مراقبة المراقبه خوانند؛ زیرا که متعلّق این مراقبه، مراقبه حق است. و سیم نگاهداشتن باطن و ظاهر است از مخالفت امر الهی، و در مقام موافقت بودن، و رعایت آنچه بر او گذرانیده شود از نيك و بد که موجب شكر است یا تدارک. و آنچه حضرت شیخ بزرگوار قدّس سرهّ فرموده، نوع رابعی است.
بعض مشایخ قدّس الله اسرارهم در تبدیل اخلاق و احوال نفس مجاهدت و ریاضت اختیار کرده اند، و بعضی اکابر طریق قدسّ الله تعالى اسرارهم فرموده اند که طریق مجاهده و ریاضت طریقی است دور و دراز، و طریق مراقبه اقرب و اسهل است. و چون مراقبه به جایگه افتد جمیع مقامات و احوال شریفه حاصل گردد به اندک زمانی؛ بلکه تواند که در آنی وجود گيرد. و نتیجه آن اشرف و اکمل است؛ چه آنچه حاصل شود به طریق مجاهده و ریاضت امری است کسبی خلقی که ابرار را حاصل شود. و آنچه به مراقبه حاصل شود امری است وهبی بل یکون » حقاّنی که از جهت غلبه حقیقت بر خلقیت پیدا گردد. و از اینجاست که ترقی نموده و فرموده که حسنات الأبرار سیئآت المقرّبين.
با توجه به اهميت مراقبه و ارائه شناخت دقيق از آن و نقش كليدي مراقبه در دريافتهاي روحي دستوراتي از بزرگان در مطالب قبل ارائه گرديد. در مطلب ذيل نيز عين دستور مراقبه (اصل نهم) از رساله اصول عشره (اصول ده گانه) تأليف حضرت شيخ نجم الدين كبري نقل شده است .
همانگونه كه قبلا ذكر گرديد: رياضت بي ذكر، و ذكر بي مراقبه، و مراقبه بي مدد پير ثمري نخواهد داشت.
نهم از اصول ده گانه مراقبه است، و مراقبه بيرون آمدن شخص است از دیدن فضل خود و توانائی خود، در حالى که چشم انتظار به بخششهای حق داشته باشد، و پیش آمده باشد به وزیدن الطاف او به این طریق که تخلیه محل کند از ماسوی ، و روی گردانیده باشد از جمیع اوصاف و احوال خود که به اینها فرود نیاید و اگر چه از اوصاف و احوال علیه و فرو رفته باشد در دریای میل او، و مشتاق باشد به دیدار او، و دلش آرزومند او، و جانش ناله کنان در جناب او، به او استعانت کند و از او فریادرسی خواهد تا که بگشاید الله تعالى در رحمت خود را که کسی مانع آن نتواند شد؛ و ببندد بر او در عذاب را که کسی نتواند گشود. و این به سبب نوری است که برآید از مطلع رحمت الله تعالى، و بر نفس تابد و ظلمت اماّرگی نفس به یک چشم زدن زایل سازد که به سی سال به مجاهدت و ریاضت زایل نتوانستی شد. چنانکه حق یعنی رحمت الهی چون در رسد .« الا ما رحم ربّی » تعالى خبر داده از زبان یوسف علیه الصلّاة و السّلام که یبدّل الله » اماّرگی نفس زایل گردد بلکه بدیهای نفس را به نیکی های روح مبدّل سازد. چنانچه از آیت کریمه مفهوم می شود بلکه نیکويی های ابرار و نيكوكاران بواسطه الطاف الهی پسنديده مقربان نيست « سیئاتکم حسنات للّذین أحسنوا » كه ارباب مراقبه اند. و حسنات ابرار سیئات است پیش ایشان. چنانچه الله تبارک و تعالى گفته که یعنی مر آنانی را که مقام احسان یعنی در مقام مراقبه و مشاهده باشند مرتبۀ حسنی است و .« الحسنی و زیادة زیادت برآن مرتبه. و این زیادتی به لطف و فضل اوست نه به عمل؛ به هر کس که خواهد می دهد. تا مقام صبر پیدا نشود، مراقبه وجود نگيرد، لهذا بعد از آن ذکر کرد. حضرت خواجه بهاءالدین قدّس سرهّ فرموده که أقرب طرق طریق مراقبه است. و شیخ محیی الدین قدّس سرهّ فرموده که مراقبه دو قسم است مراقبۀ حق و مراقبۀ بنده.

تعداد مشاهده:  967
1393/03/12
منوي اصلي
اوقات شرعي


 
طراحی شده توسط تیم ایده پردازان ، طراحی شده توسط تیم ایده پردازان ، سال 1391 کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلا مانع است.